Facebook aurrez aurreko irakaskuntzaren osagarri gisa: "lagunak" ote dira gure ikasleak?

Hona dakardan gai hau 2009ko irailaren 9an aurkeztu nuen Madrilen Ikusentzunezko Antropologia eta Hezkuntza-Teknologiako Ikerketen inguruko lehen biltzarraren testuinguruan. Testu luzea idatzi nuenean beste modu batera bideratu banuen ere, hau da bertan azaldu nuenaren sintesia:

Aurkezpen hau hausnarketa txiki bat da ikasle-irakasle rol sortu berrien inguruan eta erantzunak baino gehiago, galdera batzuk gaineratu nahi nituzke:

Testuingurua:

Irakasgaia nahiko berezia da unibertsitatearen barruan: Gasteiza Euskal Herriko Unibertsitatera iritsi berri diren ikasle eta ikertzaile atzerritarrei gaztelania irakasten diet, hain zuzen ere, lehen urratsekoei, ezer ez dakitenei edo ezer gutxi dakitenei.Ikasle hauek murgiltze-egoeran daudenez, garrantzi handia du sozializatzeko hizkuntza-baliabideak ahalik eta azkarren garatzea, ze hortik aurrera beraiek euren kabuz ikasten dute hizkuntza, ikaragarri azkar gainera.

Zergatik Facebook?

Duela bi urte hasi nintzen gaztelania irakasten. Lehenago euskara irakasten nuen, goi-mailan, gainera, eta testuinguru horretan moodle plataforma oso egoki ikusten nuen diskurtsoa garatzen laguntzeko. Alabaina, berehala konturatu nintzen moodle ondo zegoela ikasleen behar batzuk asetzeko baina ez sozializazioari zegozkionak. Adibidez, gela berean portugaldarrak, italiarrak, alemanak, txinatarrak, finlandiarrak... izanik, moodle plataforma egokia da material osagarriak eskaintzeko. Foroa ere erabiltzen dut, testu laburrak eraikitzen hasteko.

Hala ere, ikasleek ingurune formal gisa hartzen dute moodle plataforma, ikasgela, birtuala baina ikasgela azken batean, hortaz, eskas samarra da komunikazio informala garatzeko: ez da oso plastikoa osagai ludikoen integrazioan. Facebook, aldiz, lagunartekoa da definizioz eta bertan esaldiak eta adierazkortasun-markek osatzen dute diskurtsoa, oso egokia beraz, hasiberrientzat. Argazkiak, musika eta bideoak komunikaziorako euskarri izaten dira eta hizkuntza-gaitasuna askorik garatu gabe ere arrakastatsuak izan daitezke ikasleak komunikazioan.

Eta, gainera, ikasleak han daude: denborapasan, askotan baliorik gabeko jarduera zozoetan, trukaketan... Beraz, behar-beharrezkoa dute testuinguru horretan gaztelaniaz ere ondo moldatzea, euren jatorrizko herrietara itzultzen direnean harreman horri eutsi ahal izateko.

(Erakus dezakedan horma-zatitxo bat)

Eta orain, zalantzak

1. zalantza: nor naiz ni Facebook-en? Zein da nire zeregina? Zein da nire ikasleen zeregina nirekiko?

"Hezkuntza hedatuaz" gero eta gehiago hitz egiten ari da, baina ez da askorik argitu maila praktikoan. Facebook-ean ari naizenean neure ni-irakasle figura berreraiki behar dut ingurune horizontal honetara egokitzeko, baina aldi berean, euren ikaskuntzan laguntzaile izan nahi badut, ezin dut ahaztu erabat neure irakasle-rola. Dilema garrantzitsua da: neure identitatea ikasleenarekin mimetizatu behar dut baina ikas-prozesua beti begibistan izan behar dut. Praktikan, adibidez, nire argazki pertsonalak jartzen ditut iruzkin informal xumez hornituta, iruzkinak egitera animatzeko edo gutxienez, eredu eskuragarri gisa har ditzaten.

Horrez gain, bada beste koxka bat: noiz arte jarraituko dute neure ikasle izaten? Eta hor, ikuspegi praktikoa ekarri nahi dut, beste behin ere: nire ikasle "ofizialek" euren matrikula ordaintzen dute, baina aurreko urteko ikasleek sare honetan jarrai dezakete ikasten nahi duten guztia. Nik neronek ez dut inolako arazorik, baina unibertsitateak neure kontra egin dezake nolabait? Eta ordaintzen ari diren ikasleek? Azken batean, nahastu egiten da profesionala eta pertsonala. Neure kasuan unibertsitate publiko batean nabil eta ez dut zalantza handirik, baina akademia pribatu bat izango balitz?

Irakasle horizontala izan nahi nuke hezkuntza ahal guztia hedatzeko, baina ideia honek erakundearekin arazo bat baino gehiago ekarri dit dagoeneko.

2. zalantza: noraino dut nik eskubidea nire sareak ikasleen sareekin nahasteko? Alegia, euren pribatutasun eta intimidaderako eskubidea urratzeko?

Bigarren zalantza honek gehiago kezkatzen nau. Badakigu Facebook-ek pribatutasuna eta intimidadea halamoduz kudeatzen duela. Horrek esan nahi du ni ikasleen sareetara partzialki irits naitekeen bezalaxe irits daitezkeela nire kontaktuak neure ikasleen sareetara. Hori ona da ikasleek helduen i ngurunea ikuskatzeko, baina zer geratzen da nire kontaktu bat ikasle baten irakasle bada eta ikasle horrek niretzat agerian jarri duen zerbait ikusten duenean? Edo alderantziz, noski?

Behartu ditzaket ikasleak, irakasgaiko zeregin gisa, Facebook-en nire lagun izatera? Garbi dago erantzuna: ez, ezin ditut behartu ikasleak nire lagun izatera. Horrek mugatu egiten du Facebook-en integrazio didaktikoa. Arazo hau honela konpondu dut: nik ez ditut inoiz gonbidatzen nire ikasleak nire lagunak izatera, beraiek dira niri eskatzen didatenak, nolabait euren gogoz egiten dutela egiaztatu nahian.  Eta berez, nire zenbait ikasle nire lagun egiten dira ikasturtea amaitu eta euren herrietara itzultzen direnean. Erdi-purdiko soluzioa iruditzen zait, baina momentuz ez zait hoberik bururatu.

Nire ikasleak "lagunak" dira, bai. Ezinbestekoa da nire kasuan, ikasleei sozializazio informalean lagundu behar diedalako, lagunak egiten irakatsi behar diedalako, besteak beste. Sare sozial ludikoetan adiskidetasunak oso interpretazio berezia du eta horregatik sar naiteke, ez duelako inplikatzen lotura emozional estuegia. Facebook-en laguna izateak esan nahi du ideiak, esaldiak, argazkiak... konpartitzen ditugula, elkarrekin hitz egiteko prest gaudela eta harremana ez dela hierarkikoa izango. Horregatik naiz euren lagun, aurrez aurreko harremanetan ez banaiz ere. Testuinguruak berak ezartzen ditu desberdintasunak.

(Ohartxo teoriko bat eta Madrileko aurkezpeneko xehetasun batzuk jakin nahi badituzu, segi irakurtzen)

Hona ekarri dudanak badu bere atzealde teorikoa, jakina, baina ez nuke inor gehiegi aspertu nahi. Bada erreferentzia bat oso gustuko dudana honetaz hitz egiteko, Stephenson-en "Online Pedagogy Grid" (Coomey, M., Stephenson, J. 2001):

Moodle Ipar-Mendebalderako oso egokia da, baita Hego-Mendebalderako bidea egiteko, baina ez horrenbeste Ekialderako. Ekialdea hornitzeko, sare sozialek egokiagoak dirudite ("dirudite" diot ze oraindik esperientzia pedagogiko gutxi egin da unibertsitatearen testuinguruan). Baina orduan esango didazue zergatik ez dudan hautatu adibidez Ning-en sortzea sare bat eta ez Facebook-en aritzea, horrek aipatu arazoak gaindituko bailituzke. Hiru arrazoi ditut bereziki Facebook hautatzeko:

1) Nire ikasleak bertan daude eta bertan komunikatzen ikasi nahi dute

2) Ning formala da eta kasu honetan komunikazio eta sozializazio informala garatu nahi dugu. Gogoan izan gaztelania ikasten ari direla ikasleok eta horretarako testuinguru birtual informala behar dugula.

3) Imaginatu une batez irakasgai bakoitzak bere ning sarea sortuko balu bere diziplina-arloan sakontzeko. Sare polit bat esan nahi dut, ez irakasgaiko betiko lanak sare bidez egiteko: profesionalak, akademikoak eta ikasleak bat eginik, materialak trukatzen, eztabaidatzen eta ikasleen ikaskuntza-prozesuan parte hartuz. Zenbat sare izango luke ikasleak?Ning-en aldeko apustua egingo nuke nik titulazioko sareak balira, adibidez, zeinetan irakasle guztiak ikasleekin batera mugitzen diren. Baina hori, gauzak dauden bezala, ezinezkoa da momentuz.

Bide batez, kongresuan @ilarrea -k idatzitako aipamenak dituzue jarraian, aurkezpen honen harira (berak eta biok baino ez genuen txiotu handik, zoritxarrez)

Comentarios

Añadir nuevo Buscar RSS

Escribir comentario

Nombre: Email:  No notificar:Notificar: Website: Título: Código UBB:         -color-aguanegroazulfucsiagrisverdelimamarrónmarinoolivapúrpurarojoplataturquesablancoamarillo -tamaño-minúsculopequeñomedianograndeenorme     Por favor introduce el código anti-spam que puedes leer en la imagen.

Anónimo |2009-09-15 09:54:11 Hola Ainhoa, he leído tu post sobre Facebook y Universidad. Y la verdad en el único punto donde creo que podría haber problemas es en el tipo de información y actividades que se realizan en facebook. Es decir, me parece que es buena idea si se toma como un medio complementario de aprendizaje o de mejorar tus capacidades fuera del aula. Nunca de modo sumatorio en el aula o (por supuesto) sustitutivo. Me refiero a que luego podría haber problemas a la hora de valorar la participaicón del alumnado, fechas de exámens, notas, este tipo de buracracias que son tan importantes para la validez/legalidad de la obtención de un título oficial ependido por una Universidad Pública, tales como actas,tutorías...ese tipo de cosas deben hacere mediante los instrumentos/mecanismos oficiales. Otra cosa sería que en facebook se creara un modo informal de aprendizaje con el profesor que a su vez puede seguir la trayectoria de sus alumnos más allá de la matrícula oficial. Yo sí soy partidaria de la educación informal, pero yo intentaría no mezclar las cosas...ya que la información oficial se encuentra en las vías y fuentes regladas. Y los modos de valoración y evaluación también. No vaya a ser que algún día nos encontremos con que los alumnos no aparezcan el dia del examen porque "en facebook se corrió la voz de que se habían cambiado las fechas"...por poner un ejemplo, nada descabellado por cierto. Muy interesante! saludos Marta. ResponderCitar 1 0

Ainhoa  - Sobre la evaluación del trabajo en Facebook |2009-09-15 10:58:39 Muchas gracias, Marta, se me ha olvidado mencionar esta cuestión que sí me preguntaron en la presentación, que es el tema de la evaluación. Me consultaron cómo evaluaba este trabajo aunque creo que en realidad la pregunta era cómo lo calificaba, y por supuesto, no califico el trabajo en Facebook. Les doy feedback sobre qué tal se han expresado y les hago algunas correcciones en el aula, por mensaje interno o en el chat, pero no puedo puntuar su trabajo en Facebook, entre otras cosas porque es completamente voluntario. Como tan bien dijo Anibal de la Torre en su presentación en la MoodleMoot Euskadi'09, no podemos ir persiguiendo a nuestros alumnos por la red para puntuar cada intervención que hagan. Hay que diferenciar con claridad en trabajo formal, obligatorio y destinado a la calificación, de procesos informales de aprendizaje. Por ejemplo, no espero que escribir en un blog me cuente para los complementos universitarios pero eso no significa que no cuente con feedback valioso (como el tuyo). No se deben mezclar los procesos formales dirigidos con los que quedan gestionados por cada aprendiz, siguiendo los ejes de Stephenson del gráfico. Son complementarios y a medida en que el estudiante va desarrollando la autonomía en su ámbito disciplinario, los formales serán menos necesarios y entonces podrá expandir su aprendizaje a áreas no formales e informales de forma significativa. ResponderCitar 0 0

Iñaki Murua |2009-09-16 09:06:54 Interesgarria, besteak beste Facebook-en horrelako erabileretarako ez zela egokia zabaldu baita nire inguruko esparru batzuetan. Txilen egindakorik ezagutzen nuen aurretiaz. Labur izan nahian bi ohar. Zenbait unetan sarea "kalea" bezala hartu behar ikasleekiko harremanetarako. Parekotasunak balio lezake irakaslearen portaerak argitze aldera. Bi: pribatutasun kontuak kudea daitezke Facebooken, lagun-taldeak sortuta eta eskubide desberdinak emanda. ResponderCitar 1 0

Ainhoa |2009-09-16 15:31:26 Mila esker, Iñaki, hemen idazteagatik eta are gehiago emandako informazio eta ikuspegiagatik. Bi kontu daude hemen tartean: 1) alde batetik, Facebook erabiltzea bertan ibiltzen diren gehientsuenek erabiltzen duten eran, alegia, berriketarako, dibertitzeko... zuk kalea diozu eta ni tabernan pentsatzen ari nintzen (jeje halako joera neria). Tradizioz euskaltegietan "mintzapraktika" komatxo tartean deitu izan diogun hori, nire ustez euskara irakasleon lanaren teknifikazioarekin erabat murriztu da baina oso onuragarria da ikasleek hizkera informala gara dezaten. Facebook, txataren aldean, gardena iruditzen zait, ikaslea ez irakaslea ez gaude beharturik ordutegi batean aritzera edo harreman pertsonalari eustera; harreman lausoagoa eraiki daiteke, konpromiso handia eskatzen ez duena. 2) Facebook erabil daiteke beste zeregin batzuk garatzeko. Adibidez, oraintxe irakurri dut nola erabili gizarte-taldea dinamizatzeko, eta horretan bat nator aukerak badituela tresnak konfigurazioan. Hau da erreferentzia: RT @turemanso: RT @mjcalvimontes 10 ideas sobre el uso de Facebook para organizaciones sociales http://digg.com/u1CbUa en el blog de @Donare Dena dela, oraindik asmatu behar dut nola egin inkesta ludiko horiek eta aplikazio gehiago ikertu. ResponderCitar 0 0

Benito |2009-09-16 13:07:32 Ikaskuntzaren alde formala eta informala mugatzen hasita irakaslearen bi alderdi agertzen dira, ezta? Irakasle "formala" eta irakasle "informala". Horrela esanda, azken honek oximoron itxura hartu dut askorentzat, ezta? *Bide batez Ainhoa, iruzkinaren formularioan ez ditut ikusten laukien izenak. Neure arazoa baino ez da akaso (Firefox, WXP une honetan) ResponderCitar 0 0

Ainhoa  - Formala naiz (izan nahi dut) ala informala? |2009-09-16 15:41:21 Bai, badirudi elkarrezinak direla bi alderdiok. Edo serioa naiz edo alaia, edo profesionala edo juergazalea. Garbi dago bikote hauek ez direla elkarrezinak, baina bai irakasle askorentzat. Nire ikuspegitik, zaila da hizkera informala lantzea testuinguru fisikoa edo birtuala formala denean. Aspaldidanik da nire kezka hizkera informalaren kontua, eta edo rol-joko aberatsak antolatzen ditugu edo bestela hankamotz geratuko zaigu. Eta zer aurkituko Facebook-en eta testuinguru birtual informal bat hizkuntzaren eta sozializazioaren alderdi ludikoa behatzeko eta garatzeko aukera ematen diguna! Aukera paregabe hau erabili beharko genuke eta testuinguru bakoitzari berea eman, gehiago esango nuke, SecondLife erako aplikazioak hobeak balira, burubelarri sartuko nintzateke hizkuntzaren erregistroekin jolastera. ResponderCitar 0 0

Benito |2009-09-16 15:57:38 Dena dela, eta hariari jarraituta, baita Iñakiren iruzkinari ere, uste dut hizkuntza irakasleak konturatu behar duen lehenengo gauza dela ikasgela "kalea" ere badela, hau da, pertsona batzuk daude hor, eta guztiek (irakasleak ere bai) alderdi formal eta informala dutela. Ez zait gustatzen "klasea" eta "kalea" bereizketa hori, ingurune fisikora ekartzen denean gehien bat. Harreman sareak daude, martxan ipintzen direnak funtzio baterako edo besterako (formalak edo informalak izan), eta gure kasuan alderdi biak aktibatzea komeni zaigu. Hori da zure artikulutik atera dudan lehenengo ondorioa (ondo nabil?) ResponderCitar 0 0

Ainhoa  - *arazo teknikoak |2009-09-16 15:45:24 *Bide batez Ainhoa, iruzkinaren formularioan ez ditut ikusten laukien izenak. Neure arazoa baino ez da akaso (Firefox, WXP une honetan) Ejem, ez, arazoa ez zara zu, neu naiz. JoomFish-ekin elkargarria den iruzkin-tresna bat topatzea lan zaila da eta tresna honek ez du gehiagorako ematen, antza, ez behintzat nire trebetasun teknologiko eskasekin. RSSarena ere hobetu nahi nuke. Ea poliki tresna txukunagoa izatea lortzen dudan (badakit WP ez erabiltzeagatik dela, ezjakina izateaz gain kaxkagorra izaki ni, hori bai latza!) ResponderCitar 0 0

Benito |2009-09-16 15:53:12 Tranki neska, seguruenik testu horiek nola agertu kontrolatzeko zerbait egongo da administrazio-gunean. Kaxkagogorra izanda, ez zaizu asko kostatuko topatzea ResponderCitar 0 0

Powered by !JoomlaComment 4.0 beta2